In 5 stappen naar een goed gesprek aan tafel

Praat je pas op het moment dat er iets belangrijks te bespreken valt, dan spoelt die vraag vaak net zo hard weg als regen op verdroogde grond: er is geen voorbereide bodem om in te zakken. Hoe meer je die grond klaarmaakt, hoe meer een gesprek ook echt vruchtbaar gevoerd kan worden. Het kan als het ware ‘binnendringen’, in plaats van meteen weg te glijden.

Wat helpt ons?

Hieronder vijf manieren waarop wij werken aan een ‘gezonde bodem’ voor vruchtbare gesprekken.

1. Ongedwongen en zonder oordeel

Een gesprek dat moet lukken, lukt zelden. Kinderen (en volwassenen) voelen het meteen als een vraag eigenlijk een test is. Geef gesprekken aan tafel de ruimte om niets op te leveren: het is oké als iemand niets te vertellen heeft, het is oké als een antwoord kort is, en het is zeker oké als een poging tot een dieper gesprek op niks uitloopt. Juist die ontspanning maakt dat er op een ander moment, onverwacht, wél iets naar boven komt. Alles is goed, niks moet. En op het moment dat het wel lukt, dan is het goud! 

2. Stel vragen die iets losmaken, niet vragen die iets afsluiten

“Hoe was het op school?” levert bijna altijd hetzelfde antwoord op: “Goed.” Concrete vragen werken beter, omdat ze iemand dwingen om echt terug te denken aan iets specifieks. “Wat was het gekste dat er vandaag gebeurde?” of “Met wie zat je vandaag tijdens de pauze?” geven iets om aan vast te haken. Daarom staat op de achterkant van het Bijspiratie Kaartendeck een hele rits aan vragen die passend zijn voor jong en oud. 

Wat daarbij ook helpt: wie de vraag stelt. Een vraag van een ouder voelt al snel als een verhoor, hoe onschuldig de vraag ook bedoeld is. Komt diezelfde vraag van een kaart op tafel, dan verschuift er iets. Niemand wordt aangekeken, niemand voelt zich getest, het is de kaart die iets wil weten, niet mama, papa of je broer of zus. Die kleine verschuiving in afzender maakt een wereld van verschil. Nu ineens voelt het veel neutraler om antwoord te geven.

3. Geef zelf het goede voorbeeld

Een gesprek is geen verhoor. Als ouders alleen vragen stellen en zelf niets delen, voelt het al snel eenzijdig. Vertel zelf ook iets, over je dag, over iets dat je opviel, over iets waar je over twijfelde. Kinderen leren van wat ze zien, en een ouder die zich kwetsbaar durft op te stellen maakt het makkelijker voor een kind om hetzelfde te doen. En zelfs als dat niet meteen leidt tot een beter gesprek, je bent bezig de grond vruchtbaar te maken. Geduld. 

4. Maak er een vast moment van

Gesprekken die moeten “gebeuren wanneer het uitkomt” gebeuren vaak niet. Een terugkerend moment, zoals het avondeten, verlaagt de drempel omdat niemand hoeft te bedenken wanneer het geschikte ogenblik is. Het wordt een gewoonte in plaats van een uitzondering, en aan gewoontes bouw je met elkaar, dat kost tijd. Maar wanneer het eenmaal gewenning is geworden, dan gaat het bijna als vanzelf. Dat betekent dus ook volhouden en daar heb je zelf veerkracht voor nodig. Bijspiratie’s Kaartendeck helpt, maar wanneer je zelf geen veerkracht voelt, dan is het eerst zaak om vanuit mildheid te werken aan je eigen veerkracht en energie. Dus wanneer ik (Lies) het niet voelde, dan forceerde ik het niet. Dat hielp enorm. En echt, soms kwam dan ineens een kind met de vraag: “Gaan we de kaart nog bespreken?”.

5. Neem afleiding weg

Telefoons op tafel, een tv op de achtergrond, of misschien zelfs eten voor de tv? Het maakt dat je je aandacht moet verdelen en niet ongedwongen aanwezig kunt zijn. Even bewust de afleiding wegnemen geeft letterlijk ruimte voor een gesprek dat anders nooit op gang komt. Wat hierbij ook helpt, is gedurende de dag al de focus aanbrengen. Bijspiratie bouwt op intenties. Je kiest ‘s morgens al een kaart met daarop een intentie. Die intentie is jullie rode draad van verbinding gedurende de dag. De vragen op de achterkant komen dan ook niet ineens uit de lucht vallen, maar borduren voort op de kaart van de dag…

Dit zijn de vijf manieren waarop wij werken aan vruchtbare bodem. Dat is overigens ook nog eens nooit klaar. Het blijft aandacht vragen. Soms lukt het wel, dan benut je die vruchtbare bodem. Soms lukt het even niet, dan ben je misschien zelf niet veerkrachtig genoeg of te weinig aanwezig. De verbinding ontstaat op die mooie momenten waarop je allemaal tegelijk die bodem kunt benutten.

Elk moment van verbinding, hoe klein ook, telt al. Een blik die iets langer duurt, een lach om iets kleins, een stilte die niet ongemakkelijk aanvoelt maar gewoon oké is. Het tofste is het wanneer je een echt inkijkje in elkaars denken en voelen krijgt. Elkaar net even beter begrijpt na een simpele avondmaaltijd.

“Dit moet ik gelijk even kwijt. Vanavond onze eerste kaart aan tafel. De kaart was ‘ik ben blij’. We kregen een inkijkje in z’n hoofd en gedrag wanneer hij enthousiast, blij, is. Hij gaf een hele beschrijving, over iets met tandwielen die hij niet kan remmen, “terwijl ik wel op slowly sta!”. Wat een gesprek hadden we. Magic! Bijspiratie heeft vandaag mensen blij gemaakt!”  

Zó tof om dit soort ervaringen te ontvangen!

Merk je dat je wat hulp kunt gebruiken om die verbinding op gang te brengen? Daar is het kaartendeck van Bijspiratie voor gemaakt: geen huiswerk, geen druk, gewoon een kaart die een vraag neutraal op tafel legt, verbonden aan de intentie van die dag (grond waarop je kunt (ver)bouwen)!